Wat vandaag heel gewoon voelt, hoeft dat een halfjaar of een jaar geleden nog niet te zijn geweest. Ons dagelijks leven verandert voortdurend. We krijgen andere verantwoordelijkheden, passen gewoontes aan en maken nieuwe situaties mee. Vaak zonder dat we bewust stilstaan bij wat er in de loop van de tijd verandert.
In dit inzicht gaat het niet over wat volgens anderen of de maatschappij normaal zou moeten zijn. Het gaat over ons persoonlijke dagelijks leven: wat we gewend zijn te doen, te ervaren en van onszelf te vragen. Daarnaast gaat het over hoe onze eigen ervaringen en omstandigheden bepalen wat voor ons vanzelfsprekend voelt.
“Wat vandaag normaal voelt, hoeft dat niet altijd te zijn geweest.”
Waarom merken we niet altijd dat er iets verandert?
Veel van wat we dagelijks doen en ervaren, bekijken we niet iedere keer opnieuw. We raken vertrouwd met hoe onze dagen verlopen, wat er van ons wordt gevraagd en hoe we ons daarbij voelen. Naarmate iets langer onderdeel is van ons dagelijks leven, staan we er vaak minder bewust bij stil.
Dat geldt niet alleen voor onze gewoontes en verantwoordelijkheden, maar ook voor hoe we ons voelen. Een volle agenda, weinig pauze of weinig energie overhouden na een drukke dag kan na verloop van tijd heel gewoon gaan voelen. Ook aan aanhoudende vermoeidheid of spanning kunnen we gewend raken. We merken misschien nog wel dat we moe zijn, maar herkennen niet altijd meer dat ons energieniveau eerder anders was.
Hoe verschuift wat we normaal vinden?
Grote veranderingen merken we meestal wel, maar bij kleinere veranderingen ontbreekt vaak een duidelijk omslagpunt. Iedere aanpassing kan op zichzelf haalbaar voelen, waardoor we er niet altijd bij stilstaan wat al die veranderingen samen betekenen. Zo kan onze dagelijkse situatie geleidelijk veranderen, zonder dat we bewust een nieuw uitgangspunt hebben gekozen.
Stel dat een collega wegvalt en je een paar werkzaamheden overneemt. In het begin is duidelijk dat die taken extra zijn. Een aantal weken later heb je ze een plek gegeven in je werkdag. Vervolgens komt er nog een verantwoordelijkheid bij of wordt je pauze op drukke dagen wat korter. Iedere afzonderlijke verandering voelt haalbaar en dus pas je je aan. Na verloop van tijd voelt de situatie niet meer nieuw. Wat eerst extra of tijdelijk was, is geleidelijk onderdeel geworden van je normale werkdag.
De werkzaamheden die erbij zijn gekomen, vragen nog steeds tijd en energie. Ook een kortere pauze blijft minder tijd om even afstand te nemen van het werk. Dat we ons aan een situatie hebben aangepast, betekent dus niet automatisch dat deze minder van ons vraagt.
“Dat je iets kunt blijven doen, betekent niet dat het minder van je vraagt.”
Wat erbij komt, neemt ook ergens ruimte in
Onze tijd en energie zijn niet onbeperkt. Wanneer bepaalde activiteiten of verantwoordelijkheden structureel meer aandacht vragen, kan er voor andere dingen minder ruimte overblijven. Meer werk kan bijvoorbeeld betekenen dat we minder tijd hebben voor ontspanning, sociale contacten of een hobby. Soms verdwijnen zulke activiteiten niet ineens, maar worden ze steeds minder vanzelfsprekend.
Daarbij valt wat erbij komt vaak meer op dan wat geleidelijk minder wordt. Een nieuwe verantwoordelijkheid is meestal duidelijk aan te wijzen, terwijl een avond waarop we niet meer sporten of een moment van rust dat steeds vaker vervalt minder aandacht krijgt. Zo kan de verdeling van onze tijd en energie veranderen zonder dat we precies merken wat daarvoor heeft moeten wijken.
Waarom zien we veranderingen beter als we terugkijken?
Wanneer we onze huidige situatie vergelijken met gisteren of vorige week, lijken de verschillen vaak klein. We kijken meestal vanuit de omstandigheden waaraan we inmiddels gewend zijn geraakt. Daardoor kan het lastig zijn om te zien hoeveel er over een langere periode is veranderd.
Een vergelijking met een halfjaar of een jaar geleden kan een ander beeld geven. Misschien zijn er verantwoordelijkheden bij gekomen, kosten bepaalde activiteiten tegenwoordig meer energie of is er minder tijd voor dingen die eerder een vaste plek hadden. Ook kan duidelijk worden dat we ons al langere tijd anders voelen dan voorheen. Wat van dag tot dag nauwelijks opviel, wordt over een langere periode soms beter zichtbaar.
Dat betekent niet dat vroeger alles beter was. Sommige veranderingen brengen juist nieuwe mogelijkheden, plezier of voldoening met zich mee. Door verder terug te kijken, ontstaat vooral een vollediger beeld van hoe onze huidige situatie is ontstaan en wat er onderweg is veranderd.
Wat zegt jouw normaal eigenlijk?
Wat we als normaal beschouwen, ontstaat vanuit onze ervaringen en de omstandigheden waaraan we gewend zijn geraakt. Dat maakt ons persoonlijke normaal niet automatisch goed of verkeerd. Het laat vooral zien wat voor ons vanzelfsprekend is geworden.
Juist daarom kan het waardevol zijn om daar af en toe opnieuw bij stil te staan. Niet om iedere verandering te beoordelen, maar om te herkennen of wat vertrouwd voelt nog aansluit bij wat we nodig hebben. Want gewend zijn aan een situatie betekent niet automatisch dat deze weinig van ons vraagt.
Als je een paar maanden terugkijkt, wat is er dan in jouw normaal veranderd? Wat vraagt dat tegenwoordig van je en hoeveel ruimte blijft er over voor wat jij belangrijk vindt?